SLIKA: Artroza zgloba kuka

Znaci artroze razvijaju se kada se osipaju sitni djelići zglobne hrskavice i uzrokuju upalnu promjenu zglobne čahure, tj. kada se pojavi sinovitis. Ta popratna upala zglobne čahure kod artroze ne nastaje sistemski, već je lokalno uzrokovana posrednicima koji pri osipanju hrskavice dospijevaju u zglobnu tekućinu.
Degenerativni procesi u zglobu pojave se i napreduju zbog nerazmjera između opterećenja zglobne hrskavice i mogućnosti njenog podnošenja tih opterećenja.
Kod primarnih artoza, uz normalno opterećenje, postoji “slabost” hrskavice nepoznata podrijetla.
Kod sekundarnih artroza, uz normalnu hrskavicu postoji preopterećenje, a može biti posljedica ozljede, nesukladnosti zglobnih tijela (prirođene anomalije zglobova), metaboličkih i endokrinih bolesti, upala itd.
Hijalina hrskavica pokriva zglobne ploštine kostiju koje su u međusobnom kontaktu unutar zglobne čahure. Iako je debela tek nekoliko milimetara, može podnositi maksimalna opterećenja koja su nekoliko puta veća od tjelesne težine. Tu kvalitetu hijalina hrskavica zahvaljuje hidroelastičnom sustavu koji se temelji na visokoj sposobnosti vezanja vode i na osobitoj arhitekturi njezine mreže kolagenskih niti.
Prilikom opterećenja udarcem ili pritiskom, istiskuje se voda iz matriksa i ulazi u zglobni prostor, a pri rasterećenju tekućina se usiše natrag u matriks.
Pucanje kolagenske mreže omogućuje neograničeno zasićenje vodom, što uzrokuje uništenje hidroelastičnog sustava. Bez obzira na to je li uzrok biokemijska razgradnja sastavnih elemenata matriksa ili jednostavno preopterećenje, uvijek se smanjuje kakvoća hijaline zglobne hrskavice. To postaje očito na vrlo opterećenim zglobovima, na kojima postoji nerazmjer između kvalitete matriksa i mehaničkog opterećenja, te se prijeđe granica tolerancije zglobne hrskavice. Javlja se tzv. negativni kvocijent tolerancije, tj. fizički stres veći je nego što to kvaliteta matriksa može podnijeti pa to uzrokuje razvoj artroze.
“Starenje” zglobne hrskavice nije početni stadij degenerativnoga procesa, već predstavlja stanja slična artrozi – nakon 65. godine života u 100% populacije je zastupljeno.
Artrotski proces može zahvatiti svaki zglob, ali su pretežno zahvaćeni zglobovi kralježnice i zglobovi donjih ekstremiteta, osobito zglob koljena.
Artrotski proces obično je polako progresivan. Propadanjem i trošenjem zglobna se hrskavica stanjuje i može na nekim područjima zgloba i nestati. U tim slučajevima kost sklerozira pa se stvara ogoljena zglobna površina s vidljivom kosti, koja formira tzv. koštanu ćelu. Na rubovima zgloba nastaje koštano bujanje, tj. stvaraju se osteofiti. Navedene proliferativne promjene nastoje proširiti površinu opterećenog zgloba. U kosti se zbiva koštana pregradnja, što se očituje sklerozacijom ili se stvaraju pseudociste ili detritus-ciste, prazne ili ispunjene sluzavom tekućinnom. Sve navedene promjene uzrokuju i deformacije zgloba, odakle i nekadašnji naziv arthrosis deformans.
U početku nema promjena na zglobnoj čahuri, ali s vremenom nastaje zadebljanje i skvrčavanje zglobne čahure. Klinički simptomi ovise o stadiju bolesti , a očituju se kroničnim tijekom, polagano, vrlo rijetko naglo.

Preporuka – u vrijeme bolne faze rasteretiti zglob, odmor i po potrebi uzimati lijekove za smanjenje boli. Nakon bolne faze, ili u vrijeme smanjenih tegoba, provoditi fizikalnu terapiju. Kirurškom liječenju pristupa se u krajnjoj fazi, kada je bolnost velika ili kada funkcija zgloba postane nedostatna.