Krv u stolici
 
SIGNAL KOJI SE NE SMIJE ZANEMARITI
 
Krvarenje u probavnim organima može biti uzrokovano bezopasnim poremećajem, ali u velikom broju slučajeva ukazuje na ozbiljnu bolest. Tumori, ulkusi, upala tankog i debelog crijeva, bolesti jetara i krvi često izazivaju krvarenje u probavnom traktu.
 
 

 

Krv u stolici zahtijeva postavljanje hitne dijagnoze da oklijevanje ne bi dovelo do fatalnog ishoda. Brojni su uzroci toga poremećaja. Nabrojit ćemo najčešće.

 
 
 
Čir na želucu i dvanaesniku
Pod ulkusom (čirom) podrazumijeva se lokalna erozija sluznice, koja ponekad prodire kroz mišićni sloj, ali i dublje, što može dovesti do pucanja čira i krvarenja u slučaju da se ošteti krvna žila. Krvarenje izgleda kao crnkasta stolica, poput taloga kave (melena), ponekad je prisutna obilna količina krvi. Ostali su simptomi osjećaj kiselosti u ustima, pečenje i bolovi u području želuca, vraćanje kiseline u jednjak, mučnina i povraćanje. Masivno krvarenje javlja se sporadično, dok u mikroskopskom obliku može trajati nekoliko mjeseci. Dijagnostičke metode su radiografija želuca i dvanaesnika i gastroduodenoskopija.

Tumor želuca
Maligni su tumori u 95% slučajeva adenokarcinomi, koji se razvijaju od žljezdanih stanica sluznice želuca; ostali su limfomi i sarkomi, a od benignih promjena najčešći su polipi. Krvarenje nastaje kad tumor ošteti krvnu žilu, pa se javljaju mikroskopski tragovi krvi u stolici, a u slučaju većeg krvarenja – crnkasta stolica. Trajanje krvarenja je nekoliko mjeseci. Ostali su simptomi gubitak tjelesne težine, bljedilo kože zbog anemije, povremeni bolovi u želucu. Dijagnostičke metode su gastroskopija i radiografija želuca.

Hijatus hernija (kila)
Nastaje kada dio želuca i abdominalnog dijela jednjaka prodre kroz otvor na dijafragmi, a to se dešava zbog smanjenja elastičnosti vezivnog tkiva, pojave tekućine u trbušnoj šupljini, odmakle trudnoće, upornog kašlja, opstipacije (zatvora), fizičkog napora, povraćanja… Najčešće postoje samo tragovi krvi u stolici. Ostali su simptomi osjećaj težine u želucu, često podrigivanje, pečenje duž jednjaka i iza grudne kosti. Trajanje je kronično, a dijagnostička metoda je radiografija probavnih organa.

Hemoroidi
Hemoroidi ili šuljevi su proširenja krvnih žila u blizini anusa, uzrokovana naprezanjem prilikom defekacije, a mogu nastati i kao posljedica trudnoće, genetskih faktora, starenja, kroničnog zatvora, dijareje, dugotrajnog sjedenja ili analne infekcije. Do krvarenja dolazi zbog povreda krvnih žila kod pražnjenja crijeva, a manifestira se prisustvom svježe krvi u stolici. Ostali su simptomi svrab i bolovi u analnoj regiji. Krvarenje je po trajanju kronično ako se hemoroidi ne odstrane kirurški. Dijagnostička je metoda proktološki pregled.

Polip debelog crijeva
Polip je benigna tvorevina u unutrašnjosti crijeva, a ako se radi o adenomatoznom obliku (nastalom iz žljezdanog tkiva), iz njega se poslije izvjesnog vremena može razviti karcinom. Do krvarenja dolazi zbog istezanja polipa prilikom izbacivanja stolice; najčešće se radi o sitnom krvarenju, koje se ne može otkriti golim okom, a ponekad se izbaci i veća količina krvi, koja je tamna ako je polip smješten u gornjem dijelu crijeva, a svijetla ako je lociran bliže rektumu. Često nema nikakvih simptoma, ali se znaju pojaviti proljev, nadutost, bolovi u trbuhu ili «sužena» stolica. Krvarenje je kronično, s periodima remisije (povlačenja), koji se smjenjuju s razdobljima ponovnog krvarenja, sve dok se polipi ne odstrane.

Tumor debelog crijeva
Nekontroliran rast stanica debelog crijeva ili polipa žljezdanog podrijetla ima sposobnost ubrzanog širenja i u kratkom roku zahvaća okolna tkiva zbog čega dolazi do krvarenja (mikroskopski tragovi krvi u stolici, uz povremenu pojavu obilnih količina žarkocrvene krvi). U početku se ne javljaju simptomi, dok se u uznapredovalom stadiju javljaju bolovi u trbuhu i gubitak tjelesne težine. Krvarenje može trajati nekoliko mjeseci. Dijagnostička je metoda kolonoskopija.

Ulcerozni kolitis
To je upalna bolest debelog crijeva, koja uzrokuje oštećenja sluznice i krvarenje. Bolest može zahvatiti kompletno debelo crijevo i rektum, a dešava se da se proširi i na tanko crijevo. Konstantno je prisustvo krvi u stolici, obično žarkocrvene boje i u većoj količini. Ostali su simptomi bolovi u trbuhu, učestali proljevi, bljedilo kože zbog anemije, gubitak tjelesne težine i iznemoglost. Krvarenje je kronično. Dijagnostičke metode su kolonoskopija, analiza krvi (crvena krvna slika, željezo).

Ishemijski kolitis
To je oštećenje dijelova debelog crijeva, koje nastaje kao posljedica zatvaranja krvnih žila trbušne maramice zbog tromboze, embolije, ateroskleroze, srčane dekompenzacije praćene aritmijom ili kirurške intervencije, a kao posljedica toga nastaje krvarenje (stolica je sa žarkocrvenom i često obilnom količinom krvi). Ostali su simptomi intenzivna bol u trbuhu, visoka temperatura, stanje šoka s arterijskom hipotenzijom, bljedilo kože. Krvarenje traje nekoliko dana, a dijagnostička metoda je kirurški pregled.

Divertikuloza debelog crijeva
To je pojava «džepova» (divertikula) na sluznici debelog crijeva, koji se stvaraju kad krvne žile probiju mišićni zid, što dovodi do slabosti tog dijela crijeva i krvarenja (prisutni tragovi krvi u rijetkim epizodama krvarenja). Ostali su simptomi bol u trbuhu, opstipacija, koja se ponekad smjenjuje s proljevom. Trajanje je kronično. Dijagnostičke metode su kolonoskopija i irigografija.

Divertikulitis
To je upala «džepova» na sluznici debelog crijeva i predstavlja komplikaciju divertikuloze, a glavni je uzrok te bolesti prehrana siromašna celuloznim vlaknima. Javljaju se tragovi žarkocrvene ili tamnocrvene krvi u stolici, rjeđe obilnije krvarenje (uglavnom kod starijih osoba). Ostali su simptomi bolovi u trbuhu, zatvor, proljev, nadutost trbuha, katkad povišena temperatura. Krvarenje traje nekoliko dana, s tendencijom ponovnog javljanja. Dijagnostička metoda je kolonoskopija.

Kronova bolest
Kronova bolest je nespecifična upalna bolest digestivnog trakta, koja može zahvatiti svaki njegov dio, a najčešće je locirana u završnom dijelu tankog crijeva i u debelom crijevu. Stolica je pomiješana s tamnocrvenom krvi. Ostali su simptomi bol u desnom dijelu abdomena, proljev, bljedilo kože, anemija, gubitak tjelesne težine. Trajanje krvarenja je kronično. Dijagnostičke metode su radiografija probavnih putova, kolonoskopija, gastroenterološki pregled.

Dizenterija
Tu zaraznu bolest debelog crijeva mogu izazvati bakterije ili amebe, a prenosi se preko zaražene vode, namirnica ili prljavih ruku. Prisutna je vodenasta stolica, pomiješana sa žarkocrvenom krvi. Ostali su simptomi bolovi u trbuhu, povišena temperatura, mučnina, gubitak težine, anemija. Trajanje je u bakterijskim oblicima 10 – 30 dana, a u amebnim čak nekoliko godina, s razdobljima djelomičnog oporavka, koja se smjenjuju s ponovnom pojavom bolesti. Dijagnostička metoda je analiza stolice.

Kronični hepatitis, ciroza jetara
Razni oblici upale jetara najčešće su izazvani virusom. Oko 90 % ljudi koji dobiju hepatitis B za 6 mjeseci spontano ozdravlja i postaje imuno tijekom cijelog života, ali kod 10 % bolesnika virus i poslije tog vremena ostaje u krvi i oni postaju kronični nosioci hepatitisa B. Ciroza je kronična bolest jetara, koju karakterizira oštećenje jetrenog tkiva, stvaranje vlaknastih ožiljaka i progresivno propadanje jetrene funkcije. U stolici se pojavljuje tamnocrvena krv, ponekad i u većim količinama. Ostali su simptomi uvećana jetra, mučnina, umor, otežana probava, gorak okus u ustima, mršavljenje, žuta obojenost kože i bjeloočnica. Trajanje krvarenja je kronično. Dijagnostičke su metode analiza krvi (transaminaze, gama – GT, alkalna fosfataza, bilirubin, proteinogram), ultrazvuk i biopsija jetara.

Zloporaba lijekova
Veće doze protuupalnih lijekova i antikoagulanata (sprječavaju zgrušavanje krvi) mogu izazvati krvarenje u probavnom traktu, koje se manifestira prisustvom varijabilne količine tamne krvi, od mikroskopskih tragova do masivnih krvarenja, a trajanje zavisi od količine i dužine uzimanja lijeka. Dijagnoza se postavlja na osnovi anamneze.

Proširenje vena jednjaka
Ta bolest posljedica je povišenog krvnog pritiska u jetrima, a često se javlja kod bolesnika s cirozom jetara. Pucanje proširenih vena u jednjaku može izazvati obilno unutrašnje krvarenje opasno po život, javljaju se epizode «crne» stolice zbog prisustva veće količine «probavljene» krvi. Krvarenje traje nekoliko dana, s tendencijom ponovnog javljanja. U težim oblicima javljaju se povraćanje krvi, bljedilo, anemija. Dijagnostička metoda je ezofagoskopija.

Bolesti krvi
Neke bolesti krvi mogu izazvati pojavu krvi u stolici. Hemofilija i ostali poremećaji koagulacije uzrokuju krvarenje raznih tkiva i organa, a krv se povremeno javlja i u stolici (u sitnijim, ali i obilnim količinama) i može biti različite boje (žarkocrvena ili tamnocrvena). Smanjen broj trombocita (krvnih pločica) očituje se pojavom crvenih mrlja na koži te krvarenjem iz desni, nosa i crijeva.

 
 
Petar Radaković, dr.med.